<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="https://www.stoa.org/epidoc/schema/9.7/tei-epidoc.rng"
            type="application/xml"
            schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<?xml-model href="https://www.stoa.org/epidoc/schema/9.7/tei-epidoc.rng"
            type="application/xml"
            schematypens="http://purl.oclc.org/dsdl/schematron"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="en" xml:space="preserve">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title xml:lang="eng">The donative inscription of Ter Vardan at Gandzasar Monastery, 1443.</title>
        <title xml:lang="hy">Տեր Վարդանի նվիրատվական վիմագիրը Գանձասարի վանքում, 1443 թ.</title>
      </titleStmt>
      <editionStmt>
        <edition n="1.0" xml:lang="eng">Digital edition</edition>
      </editionStmt>
      <publicationStmt>
        <authority xml:lang="en">ArtsakhEpiC – Regional Corpus of Armenian Inscriptions from Artsakh, part of the ArmEpiC (Armenian Epigraphic Corpus)</authority>
        <idno type="filename">ART0004.xml</idno>
        <idno type="armepic">urn:armepic:artsakh:ins:ART0004</idno>
        <idno type="URI">https://armenianepigraphy.com/inscriptions/ART0004</idno>
        <availability>
          <licence target="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/">CC BY-NC-SA 4.0</licence>
        </availability>
        <date when="2026-09-19">19 September 2026</date>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <repository ref="urn:armepic:artsakh:mon:MON_GANDZASAR">
              <objectName xml:lang="en">Gandzasar</objectName>
              <objectName xml:lang="hy">Գանձասար վանական համալիր</objectName>
            </repository>
            <collection xml:lang="en">ArtsakhEpiC – Corpus of Armenian Inscriptions from Artsakh</collection>
            <idno>ART0004</idno>
          </msIdentifier>
          <msPart>
            <msIdentifier>
              <repository ref="urn:armepic:artsakh:mon:SUBMON_GANDZASAR_NARTEX">
                <objectName xml:lang="en">Gavit (Narthex)</objectName>
                <objectName xml:lang="hy">Գավիթ</objectName>
              </repository>
            </msIdentifier>
          </msPart>
          <physDesc>
            <objectDesc>
              <supportDesc>
                <support>
                  <objectType ref="urn:armepic:objecttype:OBJ_NICHE" xml:lang="en">wall / wall niche</objectType>
                  <objectType xml:lang="hy">որմնահեց / որմնախարիսխ</objectType>
                  <material ref="urn:armepic:material:MAT_LIMESTONE" xml:lang="en">limestone</material>
                  <material xml:lang="hy">կրաքար</material>
                  <rs type="technique" ref="urn:armepic:technique:TEC_CARVED" xml:lang="en">Carved</rs>
                  <rs type="technique" xml:lang="hy">փորագիր</rs>
                </support>
                <condition>
                  <term ref="urn:armepic:preservation:COND_FAIR" xml:lang="en">fair</term>
                  <term xml:lang="hy">բավարար</term>
                </condition>
              </supportDesc>
              <layoutDesc>
                <layout xml:lang="hy">Հյուսիսային պատի արևմտյան անկյունում</layout>
                <layout xml:lang="eng">In the west corner of the northern wall</layout>
              </layoutDesc>
            </objectDesc>
            <handDesc>
              <handNote scriptRef="urn:armepic:script:SCR_BOLORGITS_ERKATGIR">
                <term xml:lang="en">Bolorgits Erkatagir</term>
                <term xml:lang="hy">Բոլորգիծ երկաթագիր</term>
              </handNote>
            </handDesc>
          </physDesc>
          <history>
            <origin>
              <origPlace>
                <placeName ref="urn:armepic:artsakh:place:PLC_VANK_MARTAKERT">
                  <name xml:lang="eng">Vank</name>
                  <name xml:lang="hy">Վանք</name>
                </placeName>
              </origPlace>
              <origDate datingMethod="urn:armepic:calendar:gregorian" calendar="urn:armepic:calendar:armenian" when-custom="1443">Armenian year 892 (1443 CE)</origDate>
            </origin>
            <provenance type="found">
              <placeName ref="urn:armepic:artsakh:mon:MON_GANDZASAR">
                <name xml:lang="en">Gandzasar</name>
                <name xml:lang="hy">Գանձասար վանական համալիր</name>
              </placeName>
            </provenance>
            <provenance type="observed">
              <placeName ref="urn:armepic:artsakh:mon:MON_GANDZASAR">
                <name xml:lang="en">Gandzasar</name>
                <name xml:lang="hy">Գանձասար վանական համալիր</name>
              </placeName>
            </provenance>
          </history>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <profileDesc>
      <textClass>
        <keywords>
          <term ref="urn:armepic:inscriptiontype:INSTYPE_DONATION" xml:lang="en">Donation</term>
          <term xml:lang="hy">նվիրատվական</term>
        </keywords>
      </textClass>
    </profileDesc>
  </teiHeader>
  <facsimile>
    <surface>
      <graphic url="https://storage.googleapis.com/armenianepigraphyimages/Figures%202/Fig.%204.JPG">
        <desc xml:lang="en">Photograph by Arsen Harutyunyan, 2017</desc>
      </graphic>
    </surface>
    <surface>
      <graphic url="https://storage.googleapis.com/armenianepigraphyimages/Drawings/4..jpg">
        <desc xml:lang="en">Drawing by BIBL_001, 55/136</desc>
      </graphic>
    </surface>
  </facsimile>
  <text>
    <body>
      <div type="edition">
        <ab><lb n="1"/><w lemma="կամաւն" pos="adv">Կ
          <hi rend="ligature">ամ</hi>
          <surplus>[յ]</surplus>
          <hi rend="ligature">աւ</hi>
            ն</w> 
          <w lemma="աստուած" pos="n">
            
              <expan ana="urn:armepic:abbrtype:honorific"><abbr>Ա</abbr><ex>ստուծո</ex><abbr>յ</abbr></expan>
            
          </w>, 
          <w lemma="ես" pos="pron">ես</w>՝ 
          <w lemma="տէր" pos="n">
            <expan ana="urn:armepic:abbrtype:honorific"><abbr>Տ</abbr><ex>է</ex><abbr>ր</abbr></expan>
          </w> 
          <persName xml:id="p_Vardan">
          <w lemma="Վարդան" pos="propn">Վ
          <hi rend="ligature">ար</hi>
            դան</w>
          </persName>, 
          <w lemma="որդի" pos="n"><hi rend="ligature">որ</hi>
            դի</w> 
          <persName xml:id="p_Jalal">
            <forename>
          <w lemma="Ջալալ" pos="propn">Ջալ
              <lb n="2" break="no"/>ալին</w>
            </forename>
          </persName>, 
          <w lemma="տալ" pos="v">տվի</w> 
          <placeName ref="#pl_ext_tsakkhach"> <!-- Add the place in the ListPlace. -->
          <w lemma="Ծակ խաչ" pos="propn">Ծակխաչին</w>
          </placeName>
          <w lemma="հող" pos="n">հողն</w> <w lemma="ի" pos="prep">ի</w> 
          <w lemma="սուրբ" pos="adj">
            
              <expan ana="urn:armepic:abbrtype:honorific"><abbr>Ս</abbr><ex>ուր</ex><abbr>բ</abbr></expan>
            
          </w>
          <w lemma="ուխտ" pos="n">ուխ
            <lb n="3" break="no"/>տս</w> 
          <placeName ref="urn:armepic:place:MON0002">
          <w lemma="Գանձասար" pos="propn"> Գանձասարայ</w>
          </placeName>՝
          <w lemma="իշխանութիւն" pos="n"><expan ana="urn:armepic:abbrtype:graphic"><abbr>իշխանութ</abbr><ex>եամ</ex><abbr>բն</abbr></expan>
              
            </w>
          
          <lb n="4"/>
            <persName xml:id="p_Aghpast">
              <forename>
            <w lemma="Աղպաստ" pos="pnrop">Աղպաստո</w>
              </forename>
            </persName>,
            
            <w lemma="առաջնորդութիւն" pos="n"><expan ana="urn:armepic:abbrtype:graphic">
              <abbr>առաջն</abbr><ex>որդ</ex><abbr>ութ</abbr><ex>եամ</ex><abbr>բն</abbr>
            </expan>
            
          </w>
 
            <roleName type="honorific" corresp="#p_Yeghia"><w lemma="տէր" pos="n">
                
                  <expan ana="urn:armepic:abbrtype:honorific"><abbr>Տ</abbr><ex>է</ex><abbr>ր</abbr></expan>
                
              </w></roleName>
            
            <persName xml:id="p_Yeghia">
              <forename>
                <w lemma="Եղիա" pos="propn">
                  <expan ana="urn:armepic:abbrtype:graphic"><abbr>Եղի</abbr><ex>այի</ex></expan>
                </w>
              </forename>
            </persName>
            
          <w lemma="սոքա" pos="pron">
            <expan ana="urn:armepic:abbrtype:graphic"><abbr>ս</abbr><ex>ո</ex><abbr>ք</abbr><ex>ա</ex></expan>
          </w>
          <w lemma="տալ" pos="v">տվին</w> 
          <lb n="5"/><g type="converter" subtype="vertical-dots" quantity="2">:</g>
          <num type="armenian" value="2">Բ</num>
          <g type="converter" subtype="vertical-dots" quantity="2">:</g>
            <w lemma="ժամ" pos="n">ժամ</w>
            <g type="converter" subtype="vertical-dots" quantity="2">:</g>
            <space quantity="10" unit="character"/>
          <w lemma="թիւ" pos="n"><expan ana="urn:armepic:abbrtype:graphic"><abbr>Թվ</abbr><ex>ին</ex></expan></w>
          <g type="converter" subtype="vertical-dots" quantity="2">:</g>
          <date calendar="urn:armepic:calendar:armenian" datingMethod="urn:armepic:calendar:gregorian" when-custom="1443">
            <choice>
              <orig>
                <num type="armenian" value="892">ՊՂԲ</num>
              </orig>
              <reg>
                892 (<date calendar="urn:armepic:calendar:gregorian" when="1443">1443</date>)
              </reg>
            </choice>
          </date>
          <g type="converter" subtype="vertical-dots" quantity="2">:</g></ab>
      </div>
      <div type="translation">
        <p xml:lang="hy">Աստծու կամքով, ես` Տեր Վարդանս՝ Ջալալի որդին, Գանձասարի Սուրբ ուխտին տվեցի Ծակխաչի հողը`Աղբաստի իշխանության և Տեր Եղիայի առաջնորդության (օրոք). սրանք (ինձ) տվին երկու պատարագ: (Հայոց) 892 (=1443) թվին:</p>
      </div>
      <div type="translation">
        <p xml:lang="eng">By the will of God, I, Ter Vardan, son of Jalal, gave the land of Tsakkhach to the Holy Vow of Gandzasar, during the rule of Aghbast and the abbacy of Ter Yeghia. They performed two liturgies for me. In the Armenian year 892 (=1443).</p>
      </div>
      <div type="commentary">
        <p xml:lang="hy">Փորագրությունն անկանոն է, տողերն ու տառերը՝ երբեմն անհամաչափ: Տողերի վերջնամասերը վնասված են:</p>
        <p xml:lang="eng">The carving is irregular, and the lines and letters are sometimes disproportionate; the ends of the lines are damaged.</p>
      </div>
      <div type="bibliography">
        <listBibl>
          <bibl>
            <ptr target="urn:armepic:bibl:006"/>
            <citedRange unit="page">p. 126</citedRange>
          </bibl>
          <bibl>
            <ptr target="urn:armepic:bibl:021"/>
            <citedRange unit="page">, 148/խը.:</citedRange>
          </bibl>
          <bibl>
            <ptr target="urn:armepic:bibl:003"/>
            <citedRange unit="page">, p. 466</citedRange>
          </bibl>
          <bibl>
            <ptr target="urn:armepic:bibl:005"/>
            <citedRange unit="page">, 77/122</citedRange>
          </bibl>
          <bibl>
            <ptr target="urn:armepic:bibl:002"/>
            <citedRange unit="page">, p. 188</citedRange>
          </bibl>
          <bibl>
            <ptr target="urn:armepic:bibl:001"/>
            <citedRange unit="page">, 55/136</citedRange>
          </bibl>
        </listBibl>
      </div>
    </body>
  </text>
</TEI>
