# ART0068: Karmir Yeghtsi

Սոփիի շինարարական արձանագրությունը՝ Տումիում, 1000թ․

Follows a contributor's record. Permanent address: https://armenianepigraphy.com/inscriptions/ART0068

## Edition

```
1 † Ի ՆԽԹ (1000)․ թվ⸤ին⸥ Հ⸤այոց⸥ եւ ի
2 թագաւորութեանս տ⸤եառ⸥ն Գագիկա⸤յ⸥՝ որդ⸤ւ⸥ո⸤յ⸥
3 Մուսէի, ես՝ Սոփի, դուստր Մուսէի, շինեցի
4 տուն Ա⸤ստուծո⸥յ ի փրկութիւն հոգւո⸤յ⸥ իմո⸤յ⸥ եւ
5 ծնողաց իմոց:
```

Editorial signs:
- ⸤ ⸥ an abbreviation written out by the editor

## Armenian translation

Հայոց ՆԽԹ (1000) թվականին և տեր Գագիկի՝ Մուշեի (Մուսե) որդու թագավորության ժամանակ, ես՝ Սոփին՝ Մուշեի դուստրը, կառուցեցի Աստծո այս տունը (եկեղեցին) իմ հոգու և իմ ծնողների փրկության համար։

## Commentary

Ծանոթ. առաջինն ընթերցել է Խաչիկ վրդ. Դադյանը 1885 թ. (Հայաստանի ազգային դիվան, ֆ. 319, ց. 1, գ. 107, թ. 1):
Վիմագրում հիշատակված Գագիկ թագավորը Գորոզուի թագավորական տիտղոս կրող տիրակալն էր` Մուսեի (Մովսես) որդին: Ի դեպ, նրա անվան հիշատակությամբ իշխանաց իշխան տիտղոսով մեկ այլ արձանագրություն էլ (997 թ.) փորագրված էր ԱՀ Մարտունու շրջանի Թաղավարդ գյուղի Ջոխտ Պռվածառ վանքի խաչքարերից մեկի վրա (Լեո, Ուխտավորի հիշատակարանը, ԵԺ, հ. 8, Երևան, 1985, էջ 29: Բարխուտարեանց Մ., Արցախ, Բագու, 1895, էջ 91: ԴՀՎ V, էջ 173: Յակոբեան Ա., Պատմա-աշխարհագրական եւ վիմագրական հետազօտութիւններ (Արցախ եւ Ուտիք), Վիեննա-Երևան, 2009, էջ 242-244):
Շինարարական արձանագրությունը կրող երկատված այս քարը Սերգեյ Ամիրջանյանի շնորհիվ 1965 թ. փոխադրվել է նախ Տումիի դպրոցի թանգարան (Ամիրջանյան Ս., Դիզակ, էջ 44, ծնթ. 1), ապա հանգրվան գտել Ստեփանակերտի պատմաերկրագիտական թանգարանում (ԴՀՎ V, էջ 173):
Տարընթերցում. Բարխուտարյանցի մոտ Սոփի-ի փոխարեն՝ Ոսկի:

## Place and date

- Place: Karmir Yegtsi, Tumi
- Date: Armenian year 449 (1000 CE)
- Source: ArmEpiC

## Bibliography

- Էմմա Աբրահամյան. Տումի գյուղի հուշարձանները (2021), p. 59
- Մկրտչյան Շահեն. Լեռնային Ղարաբաղի պատմաճարտարապետական հուշարձանները (1985), p. 100
- Սեդրակ Բարխուդարյան. Դիվան հայ վիմագրության. Արցախ (1982), 173/604

## Cite this record

Artsakh Epigraphy Atlas, ART0068: “Karmir Yeghtsi”. Record last revised 19 September 2026. https://armenianepigraphy.com/inscriptions/ART0068

Add the date you consulted the record. Texts and data: CC BY-NC-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/); images are not covered.
