ART0034: The inscription on the khachkar erected by Vasak, grandson of Harbi, at Handaberd, 1194
Հարբի թոռ Վասակի կանգնեցրած խաչքարի արձանագրությունը՝ Հանդաբերդում, 1194 թ
Edition
1 Ես՝ Վասակ, թո
2ռն Հարբի, կա
3⸢ն⸣գնեցի զխ
4⸢աչ⸣ս. ես եւ մայր՝
5 հ[ո]աւր իմոյ՝
6 ⸢Աշոտ⸣այ:
7 Որք երկիրպա
8գայք, յաղաւ
9թս յիշեց
10էք. թվ⸤ին⸥ : ⸢Ո⸣:Խ:Գ: (1194):
2ռն Հարբի, կա
3⸢ն⸣գնեցի զխ
4⸢աչ⸣ս. ես եւ մայր՝
5 հ[ո]աւր իմոյ՝
6 ⸢Աշոտ⸣այ:
7 Որք երկիրպա
8գայք, յաղաւ
9թս յիշեց
10էք. թվ⸤ին⸥ : ⸢Ո⸣:Խ:Գ: (1194):
Diplomatic transcription
ԵՍՎԱՍԱԿԹՈ
ՌՆՀԱՐԲԻԿԱ
.ԳՆԵՑԻԶԽ
..ՍԵՍԵՒՄԱՅՐ
ՀՈԱՒՐԻՄՈՅ
…ՏԱՅ
ՈՐՔԵՐԿԻՐՊԱ
ԳԱՅՔՅԱՂԱՒ
ԹՍՅԻՇԵՑ
ԷՔ:ԹՎ:Ո:Խ:Գ:
English translation
I, Vasak, grandson of Harbi, erected this cross (khachkar). I and my mother, (in memory) of my father Ashot. You who venerate (it), remember me in your prayers. In the Armenian year 643 (=1194).
Armenian translation
Ես՝ Հարբի թոռ Վասակս, կանգնեցրի խաչս (խաչքարը). Ես և մայրս՝ իմ հոր՝ Աշոտի (հիշատակին): Որ երկրպագեք (աղոթեք), աղոթքս հիշեցեք. (Հայոց) 643 (=1194) թվին:
Commentary
The inscription on the stele was first published, with some variant readings, by Samvel Karapetyan, who also recorded its dimensions: 1.58 x 1.10 x 0.14 m. During the 2004–2005 archaeological excavations at the monastery, conducted under the leadership of Hamlet Petrosyan, several fragments of the khachkar were discovered, including the section bearing the date. The monument was heavily damaged due to acts of vandalism by Azerbaijanis.
From an artistic perspective, the khachkar is unique; the entire composition is set within a lush, paradisiacal garden, while the rosette at the base features meander-like ornamentation resembling a closed labyrinth, at the center of which a partridge-like bird appears to be enclosed.
Կոթողի արձանագրությունը, որոշ տարընթերցումներով, առաջին անգամ հրատարակել է Սամվել Կարապետյանը՝ նշելով նաև չափերը. 1,58 x 1,10 x 0,14 մ: 2004-2005 թթ. հնագետ Համլետ Պետրոսյանի ղեկավարությամբ վանքում իրականացված հնագիտական պետումների արդյունքում հայտնաբերվել են նաև խաչքարի որոշ բեկորներ, այդ թվում նաև՝ թվականակերտ տառերը կրող հատվածը: Խաչքարը մեծապես վնասվել է այլակրոն ադրբեջանցիների վայրագությունների հետևանքով: Արվեստի տեսանկյունից այն բացառիկ է իր տեսակում, քանի որ ողջ հորինվածքը ներկայացված է այգային՝ դրախտային միջավայրում, իսկ ստորին մասում տեղ գտած վարդյակը պատկերված է մեանդրային ձևավորումներով, որը նմանվում է փակ-լաբիրինթատիպ մի կառույցի, որի կետրոնում կարծես փակված լինի կաքավատիպ մի թռչուն:
Images
Details
- Place
- The khachkar erected by Vasak, grandson of Harbi, at Handaberd., Handaberd, Knaravan
- Monument
- Handaberd — castle
- Date
- Armenian year 643 (1194 CE)
- Armenian date
- ՈԽԳ-643
- Object
- khachkar
- Kind of inscription
- Commemorative, Khachkar erection
- Material
- basalt
- Script
- Bolorgits Erkatagir, Ughghagits Erkatagir
- Technique
- Carved
- Condition
- fair
- Dimensions (cm)
- H 158 × W 110 × D 14
- Lines
- 10
- Position
- Inside the gavit (narthex), leaning against a niche in the northern wall.
- Coordinates
- 40.2236111, 46.1141667
- Source
- ArmEpiDoc
Bibliography
- Կարապետյան Սամվել. Հայ մշակույթի հուշարձանները Խորհրդային Ադրբեջանին բռնակցված շրջաններում (1999), ․ p. 28
- Պետրոսյան Համլետ, Կիրակոսյան Լյուբա, Սաֆարյան Վարդգես. Հանդաբերդի վանքը և նրա պեղումները (2009), 74/5։
Cite this record
Artsakh Epigraphy Atlas, ART0034: “The inscription on the khachkar erected by Vasak, grandson of Harbi, at Handaberd, 1194”. Record last revised 19 September 2026. https://armenianepigraphy.com/inscriptions/ART0034
When citing, add the date you consulted the record.
- Permanent link
- https://armenianepigraphy.com/inscriptions/ART0034
- Identifier
- ART0034
- Last revised
- TEI/EpiDoc
- ART0034.xml
- Licence
- Texts and data: CC BY-NC-SA 4.0. Images are not covered by this licence: rights remain with the photographers and publications credited with each image.